De site voor sauna-zelfbouwers en sauna-liefhebbers

Totaal: € 0,00

IR-stralers

Infraroodcabine, warmtecabine, saunacabine, wat is wat?

De infrarood cabine heeft de laatste jaren een volwaardige plaats naast de traditionele sauna veroverd.

Er is veel verwarring en onduidelijkheid rond infrarood. Dit komt omdat 'infrarood' in wezen kan worden vertaald door 'stralingswarmte'. Elk heet oppervlak geeft infrarood straling af die als warmte gevoeld kan worden op de huid. Elke warme cabine kan dus ook 'infrarood-cabine' worden genoemd. Het therapeutisch effect van veel 'warmtecabines' is beperkt. Dit komt omdat er enkel lang-golvig infrarood straling wordt gegenereerd dat slechts zorgt voor een oppervlakkige opwarming van de huid. Toch geven sommige mensen de voorkeur aan een dergelijke cabine vanwege de milde warmte die ze afgeven. 

Wanneer men spreekt over infrarood-straling voor therapeutische doeleinden dan heeft men het over het algemeen over kortgolvige infrarood-A. Het bijzondere aan dit infrarood-A is dat het dieper kan indringen in de huid waardoor niet enkel de huid maar ook spieren, pezen en gewrichten direct effect ondervinden van de warmtestraling. 

Er zijn ook duidelijke verschillen tussen een sauna en een infraroodcabine.
Bij een traditionele Finse sauna gaat het echt om het zweten. Dit heeft een een sterk ontgiftend & reinigend effect door ons 
grootste orgaan, de huid, overmatig te laten transpireren. De sauna stimuleert  de bloedsomloop en verhoogt de weerstand door het afwisselen van warmte en koude. De saunabad is meer dan het infrarood-bad een avond- of dagdeel vullend en sociaal ritueel.

Infrarood sauna's worden vooral gebruikt ter ontspanning van de spieren en ter verlichting van bijvoorbeeld rug- nek en aanverwante klachten. De temperatuur is minder hoog dan in een saunacabine (rond de 55°C) waardoor je wat minder (maar nog altijd behoorlijk) kunt gaan zweten. Infrarood sauna's zijn ook vlotter in gebruik. Doordat ze vrijwel meteen op temperatuur zijn is een infraroodsauna praktischer op momenten dat er weinig tijd is. Met een infraroodcabine kun je dus op een wat eenvoudiger en minder tijdrovende manier profiteren van de therapeutische voordelen van infrarood in combinatie met een aantal voordelen van de Finse sauna.

Een sauna is dus droog en heet (80-100°C) en wordt verwarmd door een oven.
Een (infrarood-)warmtecabine is milder van temperatuur (±55°C) en wordt meestal verwarmd met warmtepanelen die geen licht afgeven.
Een 'echte' infraroodcabine is een cabine waarin de stralers infrarood-A afgeven wat het meest effectieve en heilzame effect heeft op het lichaam.   

Soorten infrarood

Rondom infraroodcabines wordt (helaas) nogal eens verkeerde voorlichting gegeven. Verder wordt de uitleg van de werking van infrarood veelal nodeloos ingewikkeld gemaakt. Onderstaand zullen wij trachten de werking van het infrarood eenvoudig en duidelijk weer te geven.

Infraroodstraling is niet zichtbaar. Infrarood laat zich onderverdelen in:

  • Infrarood A (IR-A), ook wel korte golf infrarood genoemd
  • Infrarood B (IR-B), ook wel middengolf infrarood genoemd
  • Infrarood C (IR-C) , ook wel lange golf infrarood genoemd

In onderstaande grafiek wordt middels een doorsnede van uw huid weergegeven wat de indringdiepte van de diverse infrarood golflengtes is (blauwe golvende lijn).
In deze grafiek kunt u eenvoudig zien dat Het IR-A de grootste indringdiepte heeft (max 5mm). Het IR-B dringt al minder diep door en het lange golf IR-C verwarmt enkel de opperhuid.

vitaegrafiek_small.jpg

Er zijn 3 groepen infraroodstralers; te weten de echte infraroodlampen die ook veel zichtbaar licht produceren (ook wel kortegolfstralers of vitae lampen genoemd) en de groep stralers die in de volksmond donkerstralers wordt genoemd (u voelt wel een infrarood warmtebron, er wordt alleen geen zichtbaar licht geproduceerd) en de warmtepanelen of vlakstralers.

Infraroodlampen

Kenmerkend voor deze groep is het feit dat ca 20% van het geproduceerde infrarood van het type IR-A is. Alleen dit IR-A bereikt de onderhuid waar de warmte wordt opgenomen in een groter volume. Dat maakt deze stralers zeer effectief voor therapeutische doeleinden. Het overige infrarood komt in de vorm van in de vorm van midden- respectievelijk lange golf infrarood tot u. Deze mix van IR-A-B-C is belangrijk. In de onderhuid zitten geen pijnreceptoren. Een straler die enkel IR-A zou stralen u doen verbranden zonder dat de zenuwcellen in de opper- en lederhuid dit merken. IR-B en C zorgen er dus voor dat u niet ongemerkt kunt oververhitten omdat de warmtegevoelige zenuwuiteinden zich bevinden in de huidzone die door deze straling wordt verwarmd.

Naast infrarood wordt er door deze stralers veel zichtbaar licht geproduceerd. Dit zichtbare licht heeft een oranje kleur (en wordt soms met een rood-filter bijgekleurd naar rood) hetgeen door velen als aangenaam wordt ervaren vanwegen de associatie met warmte en vuur. Let op, goedkope roodfilters filteren niet alleen een groot deel van het zichtbare licht weg maar ook een groot deel van het niet zichtbare infrarood licht. Let er daarom op dat u bij u stralers een degelijk filterglas krijgt (zoals Robax) dat het infrarood licht doorlaat.   

Omdat dit type lampen na inschakelen onmiddellijk gebruiksklaar en zeer effectief is, worden deze lampen ook veel gebruikt in professionele omgevingen zoals fysiotherapiepraktijken en openbare sauna's.

Donkerstralers

Het infrarood dat door deze stralers wordt geproduceerd bevat geen IR-A. Dat maakt deze stralers minder effectief, hetgeen gecompenseerd kan worden door een langer IR-bad. Na het inschakelen van de stralers heeft de cabine 10 tot 15 minuten nodig om gebruiksklaar te worden.

De stralers zijn er in een scala aan uitvoeringen die onder een veelheid van namen op de markt worden gebracht. In de basis zijn er 2 soorten;

  • De metalen uitvoeringen; veelal incoloy genoemd en in diverse vormen, wattages en lengtes leverbaar.
  • De keramieke uitvoeringen; glaskeramiek, keramiek met silicaatvulling, in verschillende wattages en lengtes. De keramieke stralers zijn iets kwetsbaarder en slijtagegevoeliger dan de metalen uitvoeringen.

Hoewel veel leveranciers hun stralers eigen namen en unieke eigenschappen toedichten, verschillen de stralers functioneel weinig. Het spectrum van de donkerstralers is over het algemeen vrijwel gelijk en bestaat voorral uit het langgolvigeIR-C en afhankelijk van het type ook nog een deel IR-B.

Warmtepanelen (vlakstralers)

Warmtepanelen kunnen worden vergeleken met vloerverwarming. De temperatuur is relatief laag maar is verdeeld over een grote oppervlakte waardoor er in totaliteit toch nog een behoorlijke hoeveelheid warmte wordt geproduceerd. Er wordt door warmtepanelen enkel langgolvig IR-C afgegeven. Behalve dat het aangenaam is om een tijdje in een warme cabine te zitten heeft dit soort cabines therapeutisch het minste effect. Toch geven sommige gebruikers de voorkeur aan de milde warmte / straling van een dergelijke cabine. Het verminderde therapeutische effect kan gecompenseerd worden door het verlengen van het ir-bad.

Warmtepanelen zijn in veel verschillende soorten en uitvoeringen, silicaatpanelen (vaak rood gekleurd) / carbonpanelen / houten panelen. Ze geven allemaal geen zichtbaar licht af. Voordeel van dit soort panelen is het grote verwarmde oppervlak waardoor je niet precies voor een straler hoeft te gaan zitten.

Besturingstechniek voor infraroodstralers

Voor de aansturing van de infraroodlampen zijn er verschillende regelingen:

  • Aan-uit-regeling. Dit is een aan-uitknop, vaak voorzien van een tijdrelais. Door middel van een druk op de knop worden de stralers voor een ingestelde tijd ingeschakeld. Deze regeling wordt veel gebruikt bij plaatsing van stralers in een saunacabine of bij plaatsing van de stralers in een open ruimte. Een regeling op basis van temperatuur heeft hier geen toegevoegde waarde omdat de ruimte ofwel al warm is (saunacabine) of nooit de ingestelde temperatuur gaat halen (open ruimte).
  • Thermostatische aan- uit regeling. Je stelt een temperatuur in en alle stralers branden op vol vermogen tot de temperatuur is bereikt waarna de stralers weer worden uitgeschakeld. Wanneer de temperatuur weer onder de ingestelde waarde is gedaald worden de stralers weer bij gezet. Dit is een eenvoudige manier van regelen met als nadeel dat er tijdens het ir-bad momenten kunnen zijn dat alle stralers uit staan.
  • Thermostatische pendelende regeling. Je stelt een temperatuur in en alle stralers branden op vol vermogen tot de temperatuur is bereikt waarna de stralers gaan pendelen. Bij dit pendelen worden de stralers om en om worden aan- en uitgeschakeld. De ingestelde temperatuur blijft gehouden en er zijn altijd (een aantal) stralers die branden.
  • Thermostatische dimbare regeling. Deze laat de stralers harder of zachter stralen in functie van de ruimtetemperatuur. Belangrijk nadeel van deze manier van aansturen is dat door het knijpen van het vermogen het spectrum van de lampen verschuift. Bij een geknepen vermogen verlies je de grote effectiviteit van het IR-A. Wanneer je kostbare full-spectrum (vitae) stralers hebt aangeschaft kan een (ook nog eens kostbare) dimbare regeling de effectiviteit van deze stralers teniet doen.

Voor de aansturing van donkerstralers zijn de zelfde regelingen voorhanden. Omdat het spectrum van een donkerstraler toch al geen IR-A bevat kan een dimbare regeling hier wel prima diensten bewijzen.

Voor de aansturing van vlakstralers heeft een pendelende regeling dan weer geen zin. Ook zijn niet alle regelingen geschikt voor het aansturen van vlakstralers, vraag hier goed advies.

Welke houtsoort te gebruiken in een infraroodcabine

Eigenlijk is het antwoord hierop heel simpel. Aan de houtsoorten voor een IR cabine worden dezelfde eisen gesteld als aan het hout voor de Finse sauna. Elke houtsoort die geschikt is voor de Finse sauna is dus ook geschikt voor een IR-cabine. Denk daarbij aan houtsoorten als Nordisch Fichte, Hemlock, Espen, Ceder en Kiefer.

De gekozen houtsoort heeft geen enkele invloed op de werking van de IR-cabine. Met name aan Ceder worden nogal eens speciale eigenschappen toegedicht in relatie met de infraroodcabines. Hoewel Ceder een prachtige houtsoort is en zeer aangenaam ruikt, verbetert deze de functie van een IR cabine niet t.o.v. andere houtsoorten. De reden dat veel IR-cabines in Ceder worden geleverd, is dat deze vaak worden geïmporteerd uit het Verre Oosten, waar deze houtsoort royaal beschikbaar is. Helaas zijn de ir-stralers in deze cabines nogal vaak van inferieure kwaliteit.